Grote delen van de Brabantse Wal zijn wettelijk beschermd, zowel op gemeentelijk, provinciaal, nationaal als Europees niveau.

Europese Unie

Natuur houdt niet op bij de grens en is onderdeel van een groter geheel. Gebieden die onder Europese bescherming staan, heten Natura 2000 gebied, een netwerk in wording van natuurgebieden in de Europese Unie. De Brabantse Wal en het aangrenzende Markiezaatsmeer zijn beide Natura 2000 gebied. Het Markiezaatsmeer was al eerder aangewezen als internationaal wetland (nat natuurgebied) in de Ramsar-Conventie.

Nederland

Op nationaal niveau gelden de Vogelrichtlijn (1972), de Habitatrichtlijn (1992), Natuurbeschermingswet (1998) en de Flora- en Faunawet (2002). De Brabantse Wal is onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur van Nederland (EHS). Deze wordt door grondaankopen en beheermaatregelen sinds eind vorige eeuw ontwikkeld en had in 2018 af moeten zijn en dan de ‘ruggengraat’ van de Nederlandse natuur moeten vormen. Het zuidelijk deel van de Brabantse Wal ligt in het Nationaal Park Grenspark Zoom-Kalmthoutse Heide. Dit park is grensoverschrijdend en een voorbeeld van de samenwerking in de Benelux.

Provincie

Op provinciaal niveau is de natuur beschermd in de Regionale Natuur- en Landschapseenheid en de Groene Hoofdstructuur van Noord-Brabant die een uitwerking is van de boven genoemde EHS. De delen van de EHS worden onderling aan elkaar geknoopt met ecologische verbindingszones (EVZ). Dat zijn stroken natuur waarin planten en dieren zich kunnen verplaatsen van het ene gebied naar het andere en die rust bieden. Ook op de Brabantse Wal worden ecologische verbindingszones aangelegd. Ze zijn vaak gekoppeld aan landschapselementen zoals dijken, waterlopen en wegen. Een bijzondere categorie zijn de ‘natte natuurparels’. Deze zijn afhankelijk van het grondwater en daarom zeer gevoelig voor verdroging. De aanpak van de natte natuurparels in vastgelegd in het Verdrag van Cork (2003).

Gemeente

Uiteindelijk vindt de vertaling van al deze regels en wetten plaats in de gemeentelijk bestemmingsplannen. Die zijn bindend voor de burgers, dat wil zeggen dat iedereen zich daaraan moet houden.